Uitgelicht: Anna van Rij

In Uitgelicht wil Women In Music vrouwelijke muzikanten een podium bieden waar ze zichzelf kunnen laten zien. Met deze keer: Anna van Rij, een wandeling in de gedachte- en belevingswereld van de zangeres, gitariste en songwriter van The Visual.

Anna groeit op in het duin- en bosgebied van Wassenaar waar haar voorliefde voor de natuur zich ontwikkelt. Een stoer meisje tussen de jongens, maar ook een meisje met een intense belevingswereld dat erg op zichzelf kan zijn. Op het Lyceum in Oegstgeest komt ze meer in aanraking met kunst en wordt ze geïnspireerd door haar docent. ‘We moesten een keer een compositie maken in de ruimte en zag dat iedereen hetzelfde deed en dacht, ik ga iets anders doen. Waarop hij reageerde: goed zo, je beweegt mee met de anderen in de zin van, je doet niet hetzelfde, maar zoekt een tegenstelling.’ De bevestiging voor Anna dat het goed was haar eigen weg te gaan. Niet met de massa mee, maar altijd op zoek naar kwaliteit. Op haar 18e vertrekt ze naar Amsterdam om aan het Conservatorium te gaan studeren.

We hebben de natuur nodig

Wandelend langs de Amstel zou je in eerste instantie niet denken met een muzikante op stap te zijn, maar eerder met iemand uit de fotografie- of filmwereld zo gedetailleerd en beeldend ervaart ze haar omgeving. ‘Mijn zus (Sarah) en ik hebben dezelfde beleving. We hoeven elkaar nooit uit te leggen wat we zien’. We komen aan in het Amstelpark, een plek waar Anna graag is en die ze wil laten zien. Ze vertelt over bijzondere ontmoetingen in het park, over het kunstwerk van stoelen als herdenkingsplaats voor overledenen uit de tweede wereldoorlog en zien de wallaby’s. Ze observeert en stelt zichzelf veel vragen bij alles wat ze ziet. Verhalen worden regelmatig onderbroken door ervaringen van het moment zelf als geuren, kleuren, vormen, (vogel-)geluiden en lichtinval. Ze ervaart de natuur om zich heen intens. ‘In maart gaan we naar Frankrijk naar de bergen. Op een of andere manier moet de gitaar mee. Het is zo’n inspirerende omgeving. Ik denk dat ik daar heel veel kan schrijven. De stilte van de sneeuw, dat is heel interessant. De akoestiek is anders omdat het geluid zo gedempt is. Je bent heel erg in het moment dan. Je hoort alles veel duidelijker. Meer rust, minder echo’. En even later: ‘Ik las een boek over de invloed van onze cultuur op de natuur. Over het uitsterven van dieren en dat de mens niet inziet hoe de natuur op ons reageert. Dat we denken dat de natuur op zichzelf staat, maar hij reageert natuurlijk heel erg op de mens. Als mensen zich dat meer zouden realiseren zouden ze er misschien wat beter mee om gaan. We hebben de natuur nodig want we leven er door en van. Het wordt steeds schaarser.’  ‘Zie je die boom?’, vervolgt ze. ‘Ik heb iets met die boom. De wereld van de boom is heel interessant. Bomen geven veel informatie ondergronds, maar ook bovengronds aan elkaar door. Dat vond ik zo mooi om te lezen. Ondergronds weten ze wie bij elkaar horen en wat een andere boom is. En die andere boom kan dan weer iets afgeven, een soort gif afscheiden, zodat ze zichzelf kunnen beschermen. Ze communiceren met elkaar. Het zijn super levendige wezens. En als je naar die takken kijkt, zoals ze in de ruimte groeien. Het is vakmanschap’. De kinderboerderij roept weer andere herinneringen op. ‘Toen ik een jaar of 11 was heb ik op een ponykamp gezeten. Dat was superleuk. We zaten naast een mountainbikekamp, waar ik in eerste instantie heel graag bij had willen zitten. Dat was veel cooler. Maar uiteindelijk was dat pony rijden heel erg gaaf. We gingen het bos in en sprongen over boomstammen. De mijne heette Speedy en hij was ook heel snel’ glimlacht ze’.

De reflecties in het water, een eekhoorn die van tak naar tak springt, besjes op de grond… niets lijkt vanzelfsprekend voor Anna. ‘Hoe breng je iets in beeld? Ik vraag mijzelf altijd af: binnen het kader, wat vind ik dan de essentie? In welk stukje, als ik het zou knippen, vind ik het nog steeds?. Ik heb veel foto’s gemaakt van de reflectie in  het water. Ook veel gefilmd, maar de kwaliteit is niet goed. Ook al is het een vaag beeld, dan nog wil ik qua kwaliteit dat het scherp is. Ik denk dat er wel een moment komt dat ik het ga samenvoegen met mijn muziek. Uiteindelijk weet ik zelf toch het beste wat ik wil als het gaat om video bij mijn muziek. Als ik muziek maak kan ik wel bepaalde shots zien, maar die kunnen later ook weer veranderen. Ik zou die beelden vaker moeten gebruiken. Je creëert dan nog meer wereld’.

Het sublieme, dat wil ik nastreven

 The Visual, het geesteskind van Anna, heeft de laatste tijd veel aandacht gehad tijdens de Popronde en de EP-release in de Melkweg. ‘De aandacht groeit inderdaad heel erg, maar het zal denk ik nooit een hype worden in de zin van snelheid. Ik wil wel dat mijn muziek groot wordt, dat ik mensen bereik zonder commercieel te worden. Ik hoop dat het gaat aanslaan omdat het bijzonder is. Er zit een soort troost in mijn muziek. Ik zit op het alternatieve spoor, daar ben ik me bewust van, maar ik wil ook weer niet té alternatief zijn. Dat vind ik ook niet realistisch. Je kunt ook groot worden op een andere manier. Alle muziek lijkt op commercie te leven en dat vind ik heel kwalijk. Ik hoop eigenlijk dat wij daar een tegengeluid van zijn, maar toch serieus worden genomen. Het wordt nu oprecht opgepikt en dat vind ik leuk want het gaat om kwaliteit en ik denk dat wij die leveren. Daar gaat het om en niet om wat je uitstraalt op een foto’. Inmiddels wandelen we verder over Begraafplaats Zorgvlied en filosoferen wat over de dood, begraven of cremeren, grafteksten en stenen. ‘Hier moet ik altijd aan Nick Drake denken. Daar heb ik heel veel mee, daar kan ik me het meest mee identificeren. Nick Drake en Jeff Buckley zijn voor mij de twee grootsten. Jeff Buckley heb ik heel veel geluisterd en echt doorleeft, maar nu ik wat ouder word merk ik dat ik het ook een beetje glad vind. Uiterlijk en presentatie lijken belangrijk en dat vind ik geen mooie kant van hem. Maar hij worstelde er zelf ook mee en hij zal altijd een grote plek in mijn leven blijven houden want zijn muziek is onderdeel geworden van een beleving. Nick Drake staat dichter bij mij. Dat is iets op zichzelf staand, wat een boom ook is. Het gaat niet zo om het karakter of het plaatje er om heen. Hij legt heel erg het moment vast. Hij ervaart iets, het komt binnen en het komt er uit. Die filter moet zo rein mogelijk blijven denk ik. Hoe meer je in die commercie en het succes duikt, des te meer filters je hebt. Daarom vind ik klassiek ook zo mooi. In elke compositie van eerdere werken zit die puurheid. Er zijn zo veel composities die me gelijk raken en dan denk ik: waarom heb ik dat niet bij popmuziek? Ik zit nu in een fase waarin ik die klassieke interesse steeds meer wil integreren in mijn muziek. In ieder geval de gelaagdheid en de lading die er in zit. Voor mij gaat het uiteindelijk om de puurste creatie die schoonheid in zich heeft en natuurlijk is. Het sublieme, dat wil ik nastreven. Ik weet dat ik daarmee niet de snelheid bereik zoals andere artiesten, maar wel een diepgang die langer houdbaar zal zijn. Want dat gaat groeien over tijd. Dat gaat een plek krijgen, los van mij. Het gaat dus ook niet om mij. Waar het heel erg mis gaat in de popmuziek is dat het heel erg gaat om de persoon. Dat is het product. Dat is een hele verkeerde instelling volgens mij, maar die wel gaat veranderen.

In sommige recensies lees ik wel eens dat mijn muziek niet voor een heel groot publiek zou zijn. Het is inderdaad geen muziek voor arena’s, maar je moet ook niet onderschatten dat de behoefte aan deze vorm van muziek er voor heel veel mensen wel is. Ik zou heel graag in een uitverkochte grote zaal van Paradiso staan en ik denk ook dat het kan. Maar wel met die puurheid zoals bij de EP-release. Er was vanaf het begin tot het einde een stilte. Het was magisch. Dat je het gevoel krijgt dat je alles zou kunnen doen op dat moment en dat dat geaccepteerd en serieus genomen wordt. Het was bijna eng. Je voelt dan toch een soort machtspositie. Ik zou gewoon kunnen gaan schreeuwen, niet dat ik dat zou doen, maar dat je je er van bewust bent dat het op dat moment zou kunnen. Er zijn mensen die misbruik maken van die positie. Ik zou dat niet kunnen. Die mensen zijn heel kwetsbaar aan het luisteren en daar moet je heel zorgvuldig mee om gaan. Dan kun je ook echt liefde geven. Mensen samen laten komen in één moment’.

Ik ben gewoon een mens, net als jij

Naar aanleiding van een artikel over agressie naar homo’s toe sprak Anna zich onlangs op Facebook uit over het gebrek aan (verplichte) voorlichting over homoseksualiteit op scholen en het gevoel zichzelf niet te mogen/kunnen zijn in de huidige samenleving. ‘Je leest steeds meer dat homo’s zonder reden in elkaar geslagen worden, echt gerichte agressie. Ik werd daar boos van. Ik ken de angst, ben er elke dag mee bezig. Je er bewust van zijn dat je ‘anders’ bent. Zo wordt je ook altijd omschreven dus als je niet oppast ga je dat zelf ook bijna geloven. Daar kan ik heel verdrietig van worden. Ik ben gewoon mens. Als je me zou kennen zou dat nooit gebeuren. Ik vind het onprettig om hand in hand over straat te lopen. Ben heel introvert en sensitief voor mijn omgeving dus ik wil die aandacht niet zo op mij gericht hebben. Die sensitiviteit heb ik bijna dierlijk aangeleerd. Opgebouwd vanuit mijn jeugd. Op de lagere school was ik anders omdat ik er meer als een jongetje uit zag en veel jongensvrienden had. Ik was 15 toen ik me er echt bewust van werd dat ik gay was en verliefd werd op een meisje. Maar in die fase deed je alsof je op jongens viel omdat je mee deed met de rest. Ondanks dat ik in een omgeving opgroeide waarin homoseksualiteit normaal was, was het toch moeilijk er voor uit te komen. Op de middelbare school is het toch echt een issue. Als het uitkomt weet meteen de hele school het. Dat is zo bedrukkend voor iemand. Er is toch die angst om niet geaccepteerd te worden. Het feit dat je ‘uit de kast moet komen’, het kennelijk moet zeggen, is al heel raar. Dat fenomeen mag verdwijnen en dat kan door mensen er bewust van te blijven maken, het proberen te normaliseren door er over te blijven praten. Als het onderwerp wat vrijer is, denk ik dat meer mensen zich er tussen gaan bewegen en zich realiseren dat ze meer bi zijn dan ze denken. Ik denk dat het helemaal niet meer realistisch is om te zeggen dat de meerderheid hetero is’. ‘Ik ken het gevoel een buitenstaander te zijn’ gaat Anna verder. ‘Dat ik tot een subgroep behoor, een kwetsbare groep. Maar dat ben ik helemaal niet. Daar kan ik boos over worden. Waarom krijg ik die sticker? Ik beweeg me zo min mogelijk in de gayscene, op een manier vind ik het niet altijd prettig. Door je af te scheiden blijft het stigma bestaan. Je moet juist de wereld in gaan. Ik begrijp dat je samen sterker staat en dat het veilig voelt, maar het gaat juist om de acceptatie in de buitenwereld. Überhaupt dat ik het over het fenomeen ‘buitenwereld’ heb, geeft al aan dat er in beleving verschillende werelden zijn. Of.. misschien doe ik dat zelf teveel, ik moet geloof ik bij mezelf beginnen. Ik heb dat ook met mijn muziek. Daarmee wil ik ook geen subgroep zijn of een vertegenwoordiger van gay of feminisme of zo. Ik heb geen zin in termen. Ik ben gewoon een mens, net als jij, die hier rondloopt, die voelt en denkt over dingen en zo wil ik ook behandeld worden. Ik denk ook dat dat kan, maar soms is dat een gevecht. Je plek vinden en het recht te hebben dat je hier mag lopen, bijvoorbeeld hand in hand met je vriendin. Dat kan ik soms wel moeilijk vinden. Om het recht te voelen.

 

Tekst en foto’s: Willem Schalekamp

 

Een gedachte over “Uitgelicht: Anna van Rij

Een reactie plaatsen