Snowapple Collective is een internationaal gezelschap dat bestaat uit muzikanten, kunstenaars, dansers, verhalenvertellers en andere creatieve mensen, maar altijd met vrouwen in de basis van het creatieve proces. Op 10 juni presenteert het collectief haar nieuwe album Utopia in de Grote Zaal van Paradiso. Hoog tijd om oprichter en artistiek leider Laurien SHE Snowapple tussen de repetities door te spreken.
In de tijdelijke kantoorruimte waar we elkaar ontmoeten ligt veel mooi vormgegeven werk van Snowapple Collective geëtaleerd. Ook dat van Mr Moon, de prachtige voorstelling die ik zes jaar geleden in de Roode Bioscoop mocht fotograferen. ‘Ja, Utopia is alweer ons achtste album, we zijn heel productief. Ik heb niet het idee dat we steeds in de studio zitten, maar elke keer komt er toch weer een cd uit’, glimlacht de geboren en getogen Amsterdamse. ‘Amsterdam is echt mijn stad. De Paradiso show is voor mij dan ook echt een landmark. Heel bijzonder. Ik ben opgegroeid met Paradiso, kwam daar voor het eerst op mijn vijftiende. Ik heb er al best vaak gezongen tijdens festivals als Ballonnenfeest en Magneetfeest, maar altijd als onderdeel van een avondvullend programma. Nog nooit werden we geboekt onder onze eigen naam’.
Ik ben een ontdekkingsreiziger
De creatieve geest die Laurien is, ontwikkelt zich al op jonge leeftijd. ‘Het was geen creatief gezin waarin ik opgroeide, maar we mochten als kind wel een instrument kiezen. Ik koos de saxofoon, maar daar was ik te jong voor dus dat kon uiteindelijk niet. Het alternatief werd de klarinet. Ik speelde in klassieke orkesten, maar was nieuwsgierig en wilde meer muziekstijlen leren. Mijn docent kon mij daar niet bij helpen dus zocht ik andere mensen die mij iets konden leren. Ook het theatrale aspect vond ik al vroeg leuk en werd onderdeel van de optredens op school. Later ontdekte ik mijn stem en de mogelijkheden daarvan. Eigenlijk ben ik autodidact’. In 2011 richtte Laurien samen met Una Bergin en Fanny de Ruiter (later Laura Polence) de band Snowapple op. Het muzikale trio brengt enkele cd’s uit en toert veel in het buitenland. ‘Ik ben een ontdekkingsreiziger, een avonturier. Altijd nieuwsgierig geweest naar andere steden, andere culturen. Nieuwe mensen ontmoeten en geïnspireerd raken. We gingen naar Frankrijk, Italië, Mexico en toerden in een busje langs de Amerikaanse westkust. Een prachtig avontuur’.
Vrouwen in de basis van het creatieve proces
Gedurende die periode wordt de muziek steeds meer gecombineerd met theater en worden samenwerkingen met andere disciplines aangegaan. Snowapple wordt Snowapple Collective, een internationaal en interdisciplinair collectief dat innovatief is in theatrale creativiteit. Dit alles vanuit een feministisch en activistisch perspectief. Een beweging van joyful action. ‘Door Collective toe te voegen aan Snowapple willen we iedereen die er bij betrokken is de waardering geven die ze verdienen. Het is een soort grote familie waarbij mensen komen en mensen weer gaan. Het collectief is constant in beweging en blijft zich ontwikkelen. Er is een groot loyaliteitsgevoel. Zo zullen Una en Laura ook meezingen in Paradiso en ontwerpt Mo Benchellal net als altijd de kostuums voor ons, ondanks dat hij inmiddels een bekend modeontwerper is die grote sterren en koninginnen kleedt’. Zoals gezegd zijn het vrouwen in de basis van het creatieve proces van Snowapple Collective. ‘Ik vind het fijn om met vrouwen te werken. Vrouwen benaderen muziek en kunst vanuit een ander gevoel. Het is niet beter of slechter dan met mannen, maar anders. Ik denk dat de vrouwelijke manier van muziek maken ondervertegenwoordigd is in de scene en dan met name de instrumentalisten. Misschien omdat vrouwen de focus vaak leggen op het samenspel, de connectie, het gevoel, terwijl mannen meer bezig zijn met de techniek. Zo klinkt het erg cliché, maar ik kan de vinger er ook niet precies op leggen. Vrouwelijke instrumentalisten durven vaak pas mee te doen met een jamsessie als ze technisch minstens net zo goed zijn als de gemiddelde muzikant op het podium en net zo veel noten per minuut kunnen spelen. Terwijl sommige vrouwelijke muzikanten juist op zoek zijn naar een andere manier van muziek maken, een andere manier van naar elkaar luisteren. En daar wellicht meer de focus op leggen’.
Snowapple Collective is zeer populair in landen als Frankrijk en Italië, maar vooral ook in Mexico. ‘Ik denk dat ze daar meer gewend zijn aan het theatrale, het expressieve. Het past van nature meer in de cultuur. In Nederland zijn we misschien wel te nuchter, te gereserveerd’. Het gezelschap speelde in Mexico Stad tijdens Internationale Vrouwendag om de vrouwen te ondersteunen die protesteerden tegen de femicide in dat land. Activisme op een positieve, speelse manier. En vorig jaar brachten ze daar vrouwen van over de hele wereld bij elkaar en traden gezamenlijk op. Het werk van Snowapple Collective viel al meerder malen in de prijzen waaronder vorig jaar Les Lauriers for Best Composition and Sound voor de show Cyborg Experiment #1. Internationale waardering alom. Hoog tijd dus voor succes in eigen land.
Utopia
Dat succes zou zomaar kunnen beginnen in Paradiso met de immersieve voorstelling Utopia. Utopia, of volgens Thomas More, de schrijver van… ‘een ideale, maar onmogelijk te verwezenlijken samenleving’. Maar de wens op een betere wereld lijkt actueler dan ooit op dit moment. ‘In een tijd waarin veel mensen in angst en onzekerheid leven is het mooi om als artiest samen met het publiek de hoop proberen terug te vinden, of in ieder geval de hoop niet te verliezen. Hoop is een belangrijk thema voor ons collectief. Ik vind dat je als artiest de verantwoordelijkheid hebt om je met de stem die je hebt, je in te zetten voor een betere wereld. Bestaat er een betere wereld? Hoe ziet de toekomst er uit? Kunnen wij ons al voorstellen wat er gebeurt als wij als maatschappij de ene kant op bewegen of de andere kant? Het zijn vragen die wij onszelf stellen in Utopia. Maar er staan ook hele persoonlijke liedjes op het album zoals over vervreemding van je lichaam dat samengaat met een ritme van handgeklap vermengt met elektronische onwereldse geluiden. Of over een meisje dat wetenschapper wordt en onderzoekt hoe planten met elkaar communiceren. We hopen dat wij als muzikanten en kunstenaars de wereld een beetje dichter bij elkaar kunnen brengen. Dat we samen op zoek gaan naar nieuwe inzichten over hoe we met elkaar kunnen samenleven in deze roerige tijden’. Voor Utopia schreef Laurien de muziek en Eva Schumacher de teksten. ‘Veel van de teksten komen voort uit onderzoek dat wij deden naar het concept Cyborg. Half human, half something. Human plus something. Of human minus something. Mijn karakter op dit album is SHE. Een persoon waarvan de ‘ik’ is verdwenen en zij alleen nog maar ‘zij’ is. Een ander karakter op het album is The Angel en wordt gezongen door Caro Martin. Een karakter dat leeft tussen goed en kwaad en twijfelt of ze de wereld alleen kan redden als…’. De muziek van Utopia is sterk geïnspireerd door het werk van David Bowie, Patti Smith en Laurie Anderson. ‘We hebben Space Oddity van David Bowie gecoverd met een Nederlandse vertaling. Dit zullen we ook live in Paradiso spelen. Het wordt een voorstelling waarbij wij niet op het podium, maar om en tussen het zittende publiek spelen, waardoor de afstand met het publiek minder groot is en er meer verbinding is. Het wordt een visueel spektakel met muzikanten en dansers’.
Kunst om elkaar te verbinden
Verbinding blijft ook voor de toekomst een belangrijk element voor Snowapple Collective. ‘We vinden het leuk om zowel in de traditionele zalen te spelen als op de straathoek of in het bos. We proberen alleen wel, waar mogelijk, minder op het podium te staan, maar in een cirkel met het midden open. Of deels tussen de mensen. Wat mij betreft is de tijd van de black box theaters en de musea met vier witte muren voorbij. Kunst mag weer meer de natuur in. Kunst om elkaar te verbinden. Maar geloven in Utopia? Het is in elk geval een mooie zoektocht’.
Tekst en foto: Willem Schalekamp
Voorstellingen:
10 Juni – Paradiso, Amsterdam
12 Juni – La Maison Bleue, Straatsburg
19 Juni – La Bellevilloise, Parijs
21 June, Theater im Delphi, Berlijn
25 – 29 juni Glastonbury Festival, UK