Uitgelicht: Ella van der Woude

In Uitgelicht wil Women In Music vrouwelijke muzikanten een podium bieden waar ze zichzelf kunnen laten zien. Met deze keer: Ella van der Woude, op zoek naar vrijheid in muziek en een eenvoudiger leven.

Een gesprek in de Zwitserse bergen was niet haalbaar, maar de duinen in wind en regen zijn een goed alternatief. Gekleurde pijltjes geven richting aan de wandeling, maar liever lopen we buiten de gebaande paden. Het vrije gevoel. We kiezen toch voor oranje…

‘Ik ben op zoek naar een huis in een klein dorpje in Zwitserland. Een dorpje in de vallei met een kabelbaan. Dan ben ik in zeven minuten in de bergen. Het is de meest zonnige plek in Zwitserland’. Ella praat met liefde over haar geboortegrond. De oranje pijltjes zijn we al snel kwijt, maar voor Ella lijkt de richting duidelijk. Terug naar de Alpen. ‘Ik ben van plan om in juni daar naar toe te gaan. In augustus kom ik dan nog even terug en dan wil ik naar Zwitserland fietsen. Dat lijkt me leuk, symbolisch gezien. Ik was eerst hier in de buurt aan het kijken naar huisjes. Anti kraak in de duinen. Dat leek me geweldig, maar je zit heel afgelegen als je geen auto hebt. En dan ga je het leven in Amsterdam missen en mis je ook nog steeds het leven in Zwitserland. Maar Amsterdam ben ik langzamerhand ook wel een beetje zat dus voor mij is de meest logische stap om terug te gaan naar de Alpen’. Ella werd geboren in een klein dorpje in de bergen waar ze drie jaar woonde voordat ze naar Sion, een kleine stad in de vallei verhuisde. Maar daar hoeft ze niet naar terug. ‘Ik heb wel zin om een iets simpeler leven te gaan leiden. Dichter bij de natuur. Ik heb een vriendin die in dat dorpje woont en haar moeder heeft daar een grote educatieve tuin opgezet en het lijkt me leuk om ook in dit soort projecten mee te gaan helpen. Veel buiten zijn, in de aarde wroeten. Leven van het seizoen, zelf champignons gaan zoeken. En veel wandelen. In vijf minuten zit je in het bos, met tien minuten bij een meertje waar ik in de zomer graag ga zwemmen en met de kabelbaan ben je zo in de bergen. Je hebt er ook een kerkje met een orgel waar niemand op speelt. Het lijkt me leuk om daarop te gaan spelen. Ik heb het nooit gedaan, maar zou er graag meer over leren weten. Ik ga sowieso weer naar mijn oude pianolerares. Zij is 84 of zo en haar man in de negentig. Hij is organist en heeft thuis een oud Hammond orgel. Zij kunnen mij van alles leren’.

Ze zeiden dat mijn vingers nog te klein waren

Deze pianolerares staat aan het begin van een leven in de muziek voor Ella. Maar ook thuis was muziek altijd wel aanwezig. ‘We hadden een piano, maar ook gitaren. Mijn ene broer speelde cello en mijn andere accordeon. Vanaf mijn zesde ben ik begonnen met piano spelen. Eigenlijk wilde ik nog eerder beginnen, maar dat mocht niet. Ze zeiden dat mijn vingers nog te klein waren. Ik ben toen fluit gaan spelen. Ook buiten op straat. Dat vond mijn moeder heel erg als ze me daar dan weer vond. Ik nam mijn knuffels mee en deed alsof ik eten voor ze moest kopen. Ik was wel een hele goede zakenvrouw toen ik heel jong was. Ik was het enige blonde meisje met blauwe ogen in het dorp en heb iedereen belazerd’, lacht ze. ‘Ik ging ook mijn tekeningen verkopen. En soms hadden we collectes voor de kerk en ik had trucjes bedacht zodat ik het een keer voor de kerk deed en vier keer voor mijzelf. Dat meisje ben ik wel ergens kwijt geraakt onderweg’. Weg is het beeld van het brave, ingetogen meisje. ‘Oh, maar dat was ik ook wel. Daardoor werkte het nog beter’. Vanaf haar zesde mag Ella dan eindelijk op pianoles. ‘Ik heb tot mijn achttiende klassieke pianolessen gevolgd. En vanaf mijn dertiende ben ik in bandjes gaan spelen. Waar ik ben opgegroeid had je alleen maar reggae- of metalbands. Met mijn broers maakten we een beetje onze eigen muziek. Mijn broer speelde contrabas in de band en er was nog een cellist en een violist die meespeelden. Toen zij weg gingen uit Sion om te gaan studeren ben ik in metalbands gaan spelen’.

Na de middelbare school vertrekt Ella naar Amsterdam om aan het Conservatorium van Amsterdam te gaan studeren met als hoofdvakken Toetsen en Zang. ‘Eigenlijk dacht ik dat ik dat een jaar fulltime zou gaan doen en dan iets serieus zou gaan studeren. Filosofie of sociologie, zoiets. Maar ik wilde ook gewoon weg daar. Als ik was gebleven had ik waarschijnlijk al vijf kinderen gehad. Het grappige is ook dat ik echt van de bergen ben gaan houden sinds ik daar weg ben. Ik ben het op een andere manier gaan waarderen. Ik ben ook pas met bergsport begonnen toen ik al hier woonde. De eerste keer klimmen in zo’n klimhal. Maar voordat ik naar Amsterdam kwam ben ik eerst gaan kijken naar een Engelstalige plek’, gaat Ella verder. ‘Ik sprak Frans en Duits en een beetje Engels. Eerst ben ik in Canada gaan kijken en daarna in Engeland en Ierland. Maar een vriend van mijn vader, die oorspronkelijk Nederlands is, vertelde over de nieuwe popafdeling van het Conservatorium van Amsterdam die veel meer gericht was op songwriting en dat was waar ik op dat moment ook veel mee bezig was. Mijn andere optie was om klassieke piano te gaan studeren, maar ik voelde ergens wel dat ik daar niet de discipline of het karakter voor had. Tijdens mijn eindexamenperiode ben ik naar Amsterdam gegaan om auditie te doen en ben ik aangenomen. Twee maanden later pakte ik mijn spullen en vertrok naar Amsterdam. In eerste instantie nog steeds met het idee om dit een jaar te doen, maar het ging allemaal zo snel voorbij. Het was hartstikke leuk. Van een klein dorp uit de Alpen naar Amsterdam, het was een groot feest. Ik heb ook niet het idee dat we die vier jaar heel serieus waren. Ik was meer bezig met het leven ontdekken. Maar nu wil ik wel weer meer leren van de theorie. Bijna niemand had een klassieke achtergrond dus ik hoefde de theorie niet te volgen. Voor mijn gevoel heb ik wat dat betreft eerder dingen ontleerd. Maar ik heb wel veel geleerd over schrijven, leren produceren en over hoe je naar geluid luistert’.

Het enige dat we konden was gewoon vervelend zijn

Houses, 2011

In 2010 studeert Ella af op Zang aan het Conservatorium met de band Houses als belangrijkste project. ‘We hebben niet eens zo heel lang bestaan. Vooral heel veel gespeeld in 2010 en 2011. In 2012 begon ik al weer aan mijn master en toen was Tobias (Ponsioen, drums) volgens mij ook al gestopt. Dat was sowieso een beetje het keerpunt in het leven van Houses. We hadden een EP gemaakt en een album (Clean Life) in 2011. En nog een 7” voor Record Store Day. Het was denk ik leuk om ons live te zien, maar ik weet niet in hoeverre ik die plaat ook echt goed gelukt vind. We waren ook zo koppig dat we die plaat helemaal zelf wilden produceren, maar dat konden we natuurlijk helemaal niet. Het enige dat we konden was gewoon vervelend zijn, maar dat was ook weer de charme van Houses. We hebben zo veel ‘nee’ gezegd tegen alles en iedereen. Dat heeft ons ook niet echt verder geholpen. Publishers met geld die met ons in zee wilden om een spotje te maken, maar wij wilden dan weten wat voor product dat was en of we daar wel achter konden staan en tegen de tijd dat wij daarover hadden nagedacht was het moment al weer voorbij. We schopten tegen alles aan wat maar een beetje commercieel voelde’.  ‘Ik vond het leuk om met die gasten op pad te zijn, we waren wel een soort team’, gaat Ella verder. ‘Ik denk niet dat ik een geboren performer ben, maar ik vond het wel leuk op het podium. Zeker wanneer het wat heftiger werd, ik het intens kon beleven. Maar als je een vervelend publiek had dat dingen riep als ‘laat je tieten zien’ of ‘broek uit’, dan werd ik daar zo boos van dat ik het gevoel kreeg er heel hard tegenaan te moeten gaan. Daar werd het optreden dan wel weer leuker van. Ik werd ook wel snel onzeker van recensies. Als je een meisje bent gaan ze ook heel veel dingen schrijven over je uiterlijk. Het gaat dan vrij snel over wat je aan hebt en over hoe je beweegt. Niet zo zeer over de muziek. Ik vond dat niet zo boeiend en vond het erg dat mensen daarmee bezig waren. Ik moest me kennelijk bezig houden met hoe ik mijzelf neer moest zetten. Ik kon daar niet zo veel mee’. Ook met het ‘verplichte’ rondje Popronde kon Ella niet veel. ‘Daar hebben we gelukkig nooit aan meegedaan. De eerste keer hebben we een demo ingestuurd, maar toen werden we niet geselecteerd. Zoek het uit met deze mensen, dachten we toen. Ik heb altijd veel te doen met iedereen die daaraan mee doet. Later wilden ze dat ik met mijn soloproject ELLA aan de Popronde mee zou doen, maar ik wist niet wat ik daar met mijn muziek zou moeten zoeken. Dan gaat je plezier er nog sneller van af’.

Het is eigenlijk heel simpel. Wat past bij jou en wat niet?

Van 2012 tot 2014 volgt Ella de master Composing for Film aan het Conservatorium en heeft inmiddels een behoorlijk aantal filmscores op haar naam staan waaronder die voor Take Me Somewhere Nice van Ena Sendijarevic en Instinct, het debuut van Halina Reijn. Beide films vielen internationaal in de prijzen. ‘Er zitten veel korte films tussen die bij filmfestivals terechtkomen. Dat is een hele andere wereld. De master die ik heb gedaan was in samenwerking met de Nederlandse Filmacademie. De klas van componisten deed de muziek voor de derdejaars producties en dan de vierdejaars producties dus op die manier heb ik al regisseurs leren kennen. Met sommige ben ik meegegroeid, zoals Ena. Ik had wel mazzel met het jaar waarin ik zat. Ik heb daar een paar goede samenwerkingen gehad en dat is dan weer het begin van de connecties die je krijgt. Iedereen van onze groep heeft inmiddels een eerste speelfilm achter de rug’. Waar bandjes soms over elkaar heen rollen om aandacht te krijgen via social media, lijkt dat voor componisten van filmmuziek totaal niet aan de orde. ‘Wij filmcomponisten communiceren niet heel veel. Wij zitten allemaal in onze hoek te werken. Het is niet competitief. Je trekt ook werken aan die bij je passen. Dat zullen misschien niet dezelfde projecten zijn als voor iemand anders. Ik heb soms ook wel eens projecten die naar me toe komen waarvan ik denk dat iemand anders het beter zou kunnen doen. Het is eigenlijk heel simpel. Wat past bij jou en wat niet? De manier van werken is wisselend. Soms schrijf je vanuit een script, soms wordt je er pas later bij betrokken. Soms zelfs pas als er al een edit is. Bij Instinct kwam ik er ook pas heel laat bij. De versie die ik te zien kreeg wilde ik zonder muziek horen, want ik wil niet benadeeld worden door wat ik al gehoord heb. Mijn eerste vraag was daarna ook of ze echt wel muziek wilden hebben, want zonder muziek werkte de film ook al. Ik ben niet iemand van de grote gebaren in de filmmuziek. Tenminste, mijn intenties zijn zo. Ik vind het belangrijk dat een film zichzelf vertelt en je niet te veel hoeft te sturen met muziek. We zijn in Locarno naar de première van Instinct gegaan. Dat was heel leuk. Ik was de hele zomer al in Zwitserland, dus hoefde maar twee uurtjes te rijden. Het was voor mij voor het eerst dat ik op een buitenlandse première was. Ik ben ook wel op festivals geweest, maar dit was wel heel bijzonder. Bij het begin van de film was het alleen even schrikken. Bij de eerste tonen keken de sound designer van de film en ik elkaar in paniek aan. Is dit hoe mijn muziek klinkt bij de film? Bleek dat er een speaker kapot was. Instinct is een donkere film en na afloop had iedereen ook wel een half uurtje nodig om weer een normaal gesprek met elkaar aan te kunnen knopen. Daar had je in Locarno ook de ruimte voor omdat er dan een kleinere groep Nederlanders is die elkaar kent. Maar dat maakt het ook persoonlijker. In Nederland kun je maar twee seconden met iemand praten voordat iemand anders al weer je aandacht vraagt’.

We waren bang dat we zouden doodvriezen

Onlangs bracht Snowstar Records Ella’s eerste piano album uit, Solo Piano. Haar afscheid van een dierbare plek in de Jordaan waar ze jarenlang woonde. ‘Ik heb een week vrij genomen om een klein documentje te maken voor mijzelf. Ik had daar verder geen intenties mee. Dus ik ging alle ideeën die ik had ook niet te veel beoordelen. Nemen zoals het komt waardoor het een heel vrij proces werd. Eigenlijk zou het altijd zo moeten zijn. Ik had wel een liedje online gezet, maar verder had ik er niets mee gedaan. Totdat zo’n anderhalf jaar later Cedric (Muyres) interesse toonde en het uit wilde brengen. Daar ben ik heel blij mee’. Inmiddels zijn er voor een aantal nummers prachtige video’s geschoten waaronder die van Sol Mineur. ‘Daarvoor zijn we tussen Kerst en Oud en Nieuw de bergen in gegaan. Het plan was om ’s nachts onder die gletsjer te gaan filmen, maar dat was ook wel een beetje spannend. Het was heel koud ’s nachts en we moesten twee uur lopen om er te komen. We waren bang dat we zouden doodvriezen. Maar uiteindelijk waren we veel te warm gekleed. Voor deze video had ik ook meer mensen nodig dan voor de andere. Bye Bye Little House bijvoorbeeld is in een avond thuis een soort van live gefilmd. Voor Fear Of Sleep wil ik nog wel een video maken in nachtelijke sfeer, maar die sfeer hebben ze eigenlijk allemaal wel’. Om de release van Solo Piano te vieren nodigde Ella haar publiek uit in de Roode Bioscoop in Amsterdam om vandaaruit door de Jordaan te wandelen en onderwijl de muziek te beluisteren met een koptelefoon op. ‘Heel veel details in de muziek zijn omgevingsgeluiden die ik heb opgenomen. Ze zijn onderdeel van die plaat dus als je die thuis draait mis je een hele dimensie. Dus ik dacht dat het leuk zou zijn als mensen het met een koptelefoon op zouden luisteren. Dan komt de plaat het meest tot zijn recht. Voor de tijd dat de plaat duurt had ik een route door de Jordaan gemaakt. Ik wist van te voren ook niet zo goed hoe mensen er op zouden reageren, maar van veel mensen hoorde ik achteraf dat ze vonden dat ze dit vaker zouden moeten doen omdat je muziek dan heel anders ervaart’. Ella heeft hiermee een andere vorm gevonden om haar werk te presenteren. ‘Ik weet niet of de muziek meer mensen gaat overtuigen als ik het op een podium op de piano speel. Voor mij hoeft dat niet. Het is wat het is. Ik ga liever weer een nieuwe plaat maken dan dat ik investeer in trouwe volgelingen. Als je een performer in hart en nieren bent is dat wel belangrijk, maar ik vind het wel goed zo’.

Of we Ella in de toekomst nog op een podium zullen zien laat ze vooralsnog in het midden. ‘Ik vind dit wat ik nu doe leuker, maar ik heb geen idee hoe het verder gaat. Ik vind het altijd wel leuk om te reizen met muziek en mensen te ontmoeten. Zoals we met Amber Arcades deden toen ik daar toetsen speelde. Nu ben ik vooral thuis en in de studio bezig en soms met andere muzikanten, maar dat is maar een klein gedeelte van de tijd. Ik zou het leuk vinden om meer vrijheid te vinden in het maken van filmmuziek. De vrijheid die ik voelde bij het maken van Sol Piano. Het vinden van een bepaalde stijl of gevoel in mijn muziek waardoor bepaalde films eerder naar je toe komen. Dat lijkt me wel ideaal. Het gebeurt nu ook al wel, maar het lijkt me leuk om nog meer mijn eigen muziek te ontwikkelen’.

We dwalen, zoals steeds tussendoor, weer af naar de natuur. Alle kleuren pijltjes hebben we inmiddels wel gehad. ‘Als kind was ik heel veel buiten. Je gaat dan veel meer mee in het ritme van de natuur. Je leert bijvoorbeeld het gedrag lezen van dieren als reactie op het aankomende weer. We wisten ook hoe laat de vlinders allemaal kwamen drinken bij de rivier. Er waren er dan ook heel veel die klem kwamen te zitten met hun vleugels geplakt op het water. Die haalden we er dan uit en legden we allemaal op een rij op de stenen om te drogen zodat ze weer konden vliegen’.

 

Tekst en foto’s: Willem Schalekamp

Een reactie plaatsen

This function has been disabled for Women in Music.